Αρτηριακή υπέρταση

Η αρτηριακή υπέρταση ή αλλιώς «πίεση» είναι μια πάθηση της καρδιάς και των αγγείων που αποτελεί χωρίς υπερβολή μια μάστιγα της σύγχρονης κοινωνίας η έξαρση της οποίας οφείλεται αφενός στη γήρανση του πληθυσμού και αφετέρου στις σύγχρονες συνήθειες και τάσεις ζωής (καθιστική ζωή, έλλειψη άσκησης, διατροφή, παχυσαρκία και υπερκατανάλωση αλατιού).

Ορισμός : Ως αρτηριακή υπέρταση ορίζεται η αύξηση είτε της συστολικής πίεσης («μεγάλη πίεση») πάνω από 140 mm στήλης υδραργύρου (> από 14 μονάδες μέτρησης), είτε της διαστολικής πίεσης («μικρή πίεση» ή «πίεση της καρδιάς») πάνω από 90 mm στήλης υδραργύρου (> 9 μονάδες πίεσης), είτε και των δύο ταυτόχρονα.

Επιδημιολογία : υπολογίζεται ότι περίπου 80 εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη πάσχουν από αρτηριακή υπέρταση. Στην Ελλάδα η αρτηριακή υπέρταση κυμαίνεται μεταξύ 28% και 38% του πληθυσμού και το ποσοστό αυτών που ρυθμίζονται επαρκώς ανέρχεται σε μόλις 15-30% των υπερτασικών!

Η αρτηριακή υπέρταση χαρακτηρίζεται χάριν απλούστευσης από τον «κανόνα των μισών»: από τους υπερτασικούς οι μισοί έχουν επίγνωση της πάθησής τους, από αυτούς οι μισοί λαμβάνουν θεραπεία και από τους τελευταίους μόλις οι μισοί επιτυγχάνουν ρύθμιση της αρτηριακής πίεσής τους.

Αιτιολογία : Εκείνο που φαίνεται να επιβεβαιώνεται από πλήθος μελετών και παρατηρήσεων είναι ότι σχεδόν σε κάθε υπερτασικό ασθενή υπάρχει ένας βαθμός σκλήρυνσης των αγγείων του σώματος που ευθύνεται για τη δημιουργία και τη διατήρηση της υψηλής αρτηριακής πίεσης και ότι αυτός ο βαθμός ποικίλει ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, τη φυλή και τις συνήθειες ζωής. Η σκλήρυνση των αγγείων προκαλείται με την πάροδο της ηλικίας, με το κάπνισμα, με την έλλειψη σωματικής άσκησης, το στρες, τη διατροφή που είναι πλούσια σε λίπη και φτωχή σε φυτικές ίνες, ενώ συχνά είναι αποτέλεσμα γενετικής προδιάθεσης.

Μια άλλη συνιστώσα της αρτηριακής υπέρτασης είναι η νεφρογενής υπέρταση που οφείλεται σε κακή λειτουργία των νεφρών.

Η υπέρταση είναι συχνά «δευτεροπαθής», δηλαδή οφείλεται σε άλλα αίτια και παθήσεις που έχουν ως αποτέλεσμα τις υψηλές πιέσεις στα αγγεία. Τέτοια αίτια είναι η στένωση των νεφρικών αρτηριών (απόφραξη των αγγείων που τροφοδοτούν τα νεφρά), οι πολυκυστικοί νεφροί, η στένωση της αορτής (σε παιδιά και νέους), η δυσλειτουργία των επινεφριδίων (όγκοι και υπερπλασία, υπεραλδοστερονισμός), η χρήση διαφόρων φαρμάκων (κορτιζόνη, αναλγητικά, αποσυμφορητικά της μύτης, αιμοποιητικά, χημειοθεραπευτικά κ.α), ο υπερθυρεοειδισμός κ.α

Μέτρηση της αρτηριακής πίεσης : Η σωστή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης πρέπει να διέπεται από ορισμένους κανόνες για να είναι αξιόπιστη.

  • Ο ασθενής να είναι καθιστός και ήρεμος πριν την μέτρηση
  • Να λαμβάνονται τουλάχιστον δύο μετρήσεις με μεσοδιάστημα 1-2 λεπτά και να παίρνεται ο μέσος όρος αυτών
  • Να χρησιμοποιείται είτε αναλογικό είτε ηλεκτρονικό πιεσόμετρο που να έχει δοκιμαστεί η ακρίβειά του
  • Να τοποθετείται η περιχειρίδα στο ύψος της καρδιάς
  • Να μετριέται η πίεση και στα δύο χέρια και να λαμβάνεται η ψηλότερη από αυτές
  • Να υπολογίζεται παράλληλα η καρδιακοί συχνότητα (παλμοί).
  • Η μέτρηση της πίεσης πρέπει να γίνεται δύο φορές την ημέρα (μετά την πρωινή έγερση και αμέσως πριν τον βραδινό ύπνο) και όχι σε άλλες περιστάσεις όπου μπορεί να είναι ψευδώς υψηλή ή χαμηλή λόγω συνθηκών.

Εργαστηριακές εξετάσεις στην υπέρταση : η ανακάλυψη αυξημένης αρτηριακής πίεσης θέτει τον ασθενή σε μια κατηγορία αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου για επιπλοκές όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου, το αγγειακό εγκεφαλικό, η καρδιακή ανεπάρκεια κ.α.

Απαραίτητες εργαστηριακές και απεικονιστικές εξετάσεις με την ανεύρεση υψηλής πίεσης είναι η γενική εξέταση αίματος και ούρων, ο έλεγχος νεφρικής λειτουργίας και οι ηλεκτρολύτες. Επίσης πρέπει να διενεργηθεί βυθοσκόπηση του οφθαλμού, ηλεκτροκαρδιογράφημα, triplex καρδιάς και υπέρηχος νεφρών με στόχο την ανεύρεση επιπλοκών της υπέρτασης στα λεγόμενα «όργανα-στόχους» (καρδιά, εγκέφαλος, νεφρά).

Θεραπεία της υπέρτασης : Στη θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης, μια μεγάλη ποικιλία φαρμάκων κοσμούν τη φαρέτρα του καρδιολόγου και έχουν ως αποτέλεσμα τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης στο πλείστο των περιπτώσεων όταν δίνονται με σωστό και ασφαλή τρόπο.

Ωστόσο, πέρα και πάνω από τις θεραπευτικές δράσεις για την υπέρταση, μεγάλη σημασία έχει τόσο η πρόληψη της νόσου όσο και οι παράλληλες υγιεινο-διαιτητικές παρεμβάσεις:

  • Διακοπή του καπνίσματος . Τα αυτοκόλλητα νικοτίνης δεν αυξάνουν την πίεση.
  • Μείωση σωματικού βάρους . Μέση απώλεια 5,1 κιλών μειώνει την πίεση κατά περίπου 0,5-1,0 μονάδα.
  • Περιορισμός αλκοόλ . Το αλκοόλ καταργεί τη δράση των περισσότερων αντιυπερτασικών. Σύσταση για < 60 mL ποτού ή 240 mL μπύρας την ημέρα στους άνδρες και το μισό από αυτό στις γυναίκες.
  • Σωματική άσκηση . Μείωση πίεσης κατά 0,3-0,6 μονάδες. Συνιστάται μέτριας έντασης ισοτονική άσκηση 30-45 λεπτά καθημερινά ή τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα. Η ισομετρική άρση βαρών να αποφεύγεται.
  • Μείωση άλατος . Η συνέχιση της λήψης άλατος καθιστά ανενεργά τα αντιυπερτασικά και κυρίως τα διουρητικά. Εκτός του αλατιού στο φαγητό, προσοχή στο ψωμί, αναψυκτικά, τυριά, αλλαντικά και τυποποιημένα τρόφιμα που περιέχουν μεγάλες ποσότητες αλατιού.
  • Κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, περιορισμός κορεσμένων λιπών .

Μενδρινός Δημήτριος - Καρδιολόγος

bot01bot02bot03