Γλαύκωμα

Το γλαύκωμα είναι μια από τις οφθαλμικές παθήσεις με σοβαρές επιπτώσεις για την όραση, καθώς αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία τύφλωσης παγκοσμίως και αφορά ένα σημαντικό μέρος του γενικού πληθυσμού.

Το γλαύκωμα χαρακτηρίζεται από τη σταδιακή καταστροφή των νευρικών ινών που αποτελούν το οπτικό νεύρο, στο σημείο όπου εκείνο αφήνει το μάτι για να μεταφέρει τις οπτικές πληροφορίες στον εγκέφαλο.

Λόγω της σιωπηλής εξέλιξης του γλαυκώματος, ποσοστό έως 50 % των ασθενών στις ανεπτυγμένες χώρες, δεν γνωρίζουν ότι έχουν γλαύκωμα. Στις αναπτυσσόμενες χώρες το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο.

Η πρόληψη, λοιπόν, στην πάθηση του γλαυκώματος, αποκτά εξαιρετικής σημασίας χαρακτήρα, όπως και η έγκαιρη διάγνωση της νόσου, και μπορεί να αποτρέψει τις δυσάρεστες μελλοντικές συνέπειες του γλαυκώματος, που δυστυχώς ακόμη και σήμερα παρατηρούνται.

Τί προκαλεί το γλαύκωμα

Στις περισσότερες περιπτώσεις (αλλά όχι πάντα), το γλαύκωμα σχετίζεται με την αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης που τις πιο πολλές φορές οφείλεται στην παρεμπόδιση της αποχέτευσης του υγρού που παράγεται στο εσωτερικό του ματιού μας, του υδατοειδούς υγρού. Το υδατοειδές υγρό παράγεται και αποχετεύεται συνεχώς. Αν για κάποιο λόγο παρεμποδιστεί η αποχέτευση του, τότε αυξάνεται η ενδοφθάλμια πίεση. Η υψηλή ενδοφθάλμια πίεση για παρατεταμένο χρονικό διάστημα ΄΄πιέζει΄΄τις οπτικές νευρικές ίνες, οι οποίες προοδευτικά καταστρέφονται. Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν η αιματική ροή στο οπτικό νεύρο δεν είναι επαρκής.

Υπάρχουν όμως άτομα με υψηλή ενδοφθάλμια πίεση χωρίς να έχουν γλαύκωμα και αντίστροφα ασθενείς που έχουν γλαύκωμα παρόλο που η ενδοφθάλμια πίεση είναι φυσιολογική.

Επομένως η ενδοφθλάμια πίεση από μόνη της δεν είναι αρκετή να προκαλέσει σε όλες τις περιπτώσεις βλάβη στο οπτικό νεύρο και επομένως γλαύκωμα, αλλά αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης της νόσου και χρήζει παρακολούθησης.

Άλλοι σημαντικοί παράγοντες κινδύνου που η ύπαρξή τους προδιαθέτει για την εμφάνιση γλαυκώματος είναι η ηλικία άνω των 40, το οικογενειακό ιστορικό, η αρτηρική πίεση, η μαύρη φυλή, το μειωμένο πάχος του κερατοειδούς και η μυωπία.

Η σωστή διάγνωση του γλαυκώματος δεν πρέπει να λαμβάνει υπόψην μόνο τη μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης, αλλά στηρίζεται στην ολοκληρωμένη μελέτη των μορφολογικών αλλοιώσεων του οπτικού νεύρου (η οποία επιτυγχάνεται με τη βυθοσκόπηση και εξειδικευμένα μηχανήματα ανάλυσης του οπτικού δίσκου και του πάχους των νευρικών ινών) που είναι χαρακτηριστικές για το γλαύκωμα και των συνεπειών που έχουν στη λειτουργία του (η οποία επιτυγχάνεται με το οπτικό πεδίο).

Ποια είναι τα συμπτώματα του γλαυκώματος;

Το γλαύκωμα (με εξαίρεση το οξύ γλαύκωμα) στα πρώϊμα στάδια δεν προκαλεί συμπτώματα. Με τη πάροδο του χρόνου, η βλάβη των οπτικών ινών εκδηλώνεται με βαθμιαία απώλεια της περιφερικής όρασης. Καθώς το γλαύκωμα εξελίσσεται, αναπτύσσονται πιο εκτεταμένες περιοχές μειωμένης περιφερικής όρασης, επιτρέποντας τελικά στο πάσχοντα να βλέπει μόνο το κεντρικό τμήμα μιας εικόνας. Αν δεν διαγνωστεί έγκαιρα το γλαύκωμα, τότε η βλάβη από τη περιφέρεια επεκτείνεται και προς το κέντρο. Στο τελικό στάδιο του γλαυκώματος, χάνεται και η κεντρική όραση.

Θεραπεία του γλαυκώματος

Στόχος της θεραπείας του γλαυκώματος είναι να επιβραδυνθεί η βλάβη των οπτικών νευρικών ινών. Οι νευρικές ίνες που έχουν ήδη καταστραφεί και η αντίστοιχη βλάβη στο πεδίο της όρασης δεν επανέρχονται. Ο κύριος τρόπος θεραπείας του γλαυκώματος είναι η διατήρηση χαμηλής ενδοφθάλμιας πίεσης μέσω μείωσης της παραγωγής του υδατοειδούς υγρού ή αύξησης της αποχέτευσης του. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με φαρμακευτική αγωγή, με εφαρμογές λέιζερ, με χειρουργική επέμβαση ή με συνδυασμό όλων αυτών.

Δρ Ευστράτιος Μενδρινός
Διδάκτωρ και τ. Επιμελητής Πανεπιστημίου Γενεύης, Ελβετία
Ειδικός στις παθήσεις και χειρουργική αμφιβληστροειδούς, υαλοειδούς και ωχράς κηλίδας

bot01bot02bot03